ตามบัตรประชาชนระบุนับถือพุทธ ไม่เคยเปลี่ยน
วิถีชีวิตจะบอกว่า มือถือสาก ปากถือศีล ก็คงใช่

แถมช่วงชีวิตหนึ่งเคยจำกัดความเรื่องศาสนาของตัวเองว่า

"ผมไม่นับถือศาสนา ผมนับถือตัวเอง"

เป็นเรื่องนานมาแล้ว เมื่อก่อนไม่ค่อยหยิบยกความเชื่อเชิงศาสนามาถกกับใครเท่าไหร่
หลัง ๆ ได้ฟังได้อ่านแนวคิดความเชื่อต่าง ๆ เยอะขึ้น ก็ปรับแนวคิดให้เปิดกว้างและชัดเจนขึ้น

เมื่อวันก่อนร่วมวงสนทนาคนพุทธใบลานเปล่ากับคนคริสต์แค่กางเขน
เลยได้รู้ว่ามีแบบทดสอบความเชื่อของบุคคลว่าโน้มเอียงไปทางใด ลองทดสอบดูได้ครับ

• Belief-O-Matic

ภาษาอังกฤษนะ เป็นเรื่องของศาสนา คำศัพท์เลยอาจจะแปลกตาหน่อย

ลองหยิบมาจำแนกดูว่า ผลการทดสอบของผมออกมาแนวไหน
(เขียนโดยอิงความคิดตนเอง ซึ่งมีแนวคิดแบบนั้นอยู่แล้ว อาจไม่มีความถูกต้องหรือเป็นกลาง)

1) Secular Humanism (100%)

แนวคิดมนุษยนิยม ถือตรรกะเป็นหลัก ตัดเรื่องทางโลกกับทางธรรมออกจากกัน
อธิบายความเป็นไปของมนุษย์ด้วยวิทยาการ ทุกอย่างเป็นไปด้วยกลไกของธรรมชาติ
ไม่เกี่ยวกับพระเจ้า ไม่เกี่ยวกับจิตวิญญาณ หรือพลังเหนือธรรมชาติ
(ถือเป็นเรื่องที่วิทยาศาสตร์กำลังไล่ล่าเข้าไปพิสูจน์)

ศาสนาไม่มีส่วนเกี่ยวข้องกับเรื่องทางโลก มีผลแต่เรื่องทางใจของแต่ละบุคคล
และอธิบายบุคคลนั้นด้วยจิตวิทยา สังคมศาสตร์ และเศรษฐศาสตร์อีกทีหนึ่ง

การกระทำและวิถีชีวิต เป็นไปด้วยเหตุและผลของสิ่งแวดล้อม บวกกับวิจารณญานส่วนบุคคล
ไม่ใช่วิถีใครกำหนด หรือผลจากการกระทำในอดีต

ขับเคลื่อนสังคมและอารยะด้วยจิตสำนึกในสาธารณสมบัติ
สนับสนุนการกระทำเพื่อสาธารณประโยชน์

แนวคิดนี้สนับสนุนความเป็นปัจเจกชน ทุกคนมีสิทธิและศักยภาพในตัวเอง
มีอิสระในการเลือกวิถีชีวิต รวมถึงการรักร่วมเพศ หย่าร้าง ทำแท้ง เป็นสิ่งที่ทำได้
สนับสนุนสันติภาพ ไม่เห็นด้วยกับการใช้ความรุนแรง (ไม่ละเมิดสิทธิคนอื่น)
มีแนวคิดอนุรักษ์สิ่งแวดล้อม (พิทักษ์วิถีของธรรมชาติ)

2) Nontheist (93%)

ครอบคลุมตั้งแต่ไม่เชื่อในพระเจ้า (อเทวนิยม) ไปจนถึงไม่สนใจพระเจ้า (ไม่สนใจว่ามีจริงหรือไม่)

ไม่ได้แปลว่าไม่นับถือศาสนา อาจจะไม่มองพระเจ้าว่าเป็นเทพ
หรือว่าพระเจ้ามีจริงหรือไม่ ไม่ใช่เรื่องสำคัญ แล้วหันไปนับถือเฉพาะคำสอนอย่างเดียว

ศาสนาพุทธเป็นอเทวนิยมนะครับ

3) Unitarian Universalism (90%)

แนวคิดนี้ให้ความสำคัญกับความเชื่อและศาสนาในเชิงนามธรรม ไม่ว่าจะเชื่อในพระเจ้าหรือไม่
ไม่ว่าจะเชื่อในบาปบุญคุณโทษหรือโลกหลังความตายหรือไม่ ก็ถือว่าเป็นเรื่องของสัญลักษณ์

ความเชื่อรูปแบบต่าง ๆ มีไว้เพื่อให้ตระหนักในการกระทำของตนเอง มากกว่าเป็นวิถีที่ต้องปฏิบัติ

เชื่อในอิสระการเลือกเส้นทางการดำเนินชีวิตของแต่ละบุคคล และการไม่ละเมิดสิทธิซึ่งกันและกัน
เช่นเดียวกับ Secular Humanism (แต่ไม่ใช่ด้วยวิธีคิดแบบตรรกนิยม)

อาจอธิบายความเชื่อนี้ได้ไม่ตรงนัก เนื่องจากเป็นแนวคิดที่กว้าง
ไม่เจาะจงเฉพาะศาสนาใดศาสนาหนึ่ง ผมอ่านแล้วก็ยังงง ๆ อยู่

สรุปแค่สามลำดับต้นพอ ถัดไปเป็นพุทธศาสนาแบบเถรวาท (74%) คะแนนลดหลั่นไปเยอะ
ถึงจะซึมซับแนวคิดพุทธมาเยอะ แต่ยอมรับว่ามีแนวคิดขัดกับพุทธแบบไทย ๆ เยอะเหมือนกัน

ผลแบบทดสอบนั้นเก็บลิงก์มาเปิดดูภายหลังได้นะ

• ผลการทดสอบ Belief-O-Matic ของผม

ศาสนาเป็นเรื่องพูดกันยาก โดยส่วนตัวแล้วไม่ค่อยมีปัญหา ชอบฟังหลาย ๆ แนว
เพราะมองในเชิงสัญลักษณ์ และผลกระทบในเชิงสังคม การปกครอง ไปจนถึงเศรษฐศาสตร์มากกว่า

จากแบบทดสอบจะเห็นว่า ความโน้มเอียงของผมฝั่งคริสต์ศาสนานั้นต่ำมาก
แต่โดยส่วนตัวค่อนข้างสนใจกิจกรรมของชาวคริสต์ ในแง่ของการขับเคลื่อนสังคม
ซึ่งชัดเจนและมีเป้าหมายมากกว่าองค์กรชาวพุทธทั้งหลายเยอะ

ประโยคที่ว่า ทุกศาสนาสอนให้เป็นคนดี ผมก็เคยใช้และตอนนี้คิดว่ามันเก่าไปแล้ว
ถึงศาสนาจะสอน แต่คนไม่นำไปปฏิบัติ มันก็ไม่มีประโยชน์อะไร และนับวันยิ่งพบเห็นมากขึ้นทุกที

หันมาศึกษาศาสนาและความเชื่อให้มันหลากหลายและกว้างขวางขึ้น
รู้จักกับแนวคิดความเชื่อที่แตกต่างให้มากขึ้น ทำความเข้าใจ และปรับตัวเข้าหากัน
ขอแค่เคารพความแตกต่างระหว่างความเชื่อและศาสนาก็มีประโยชน์แล้ว

ส่วนมือจะถือสาก ปากจะถือศีล หรือจะเป็นใบลานเปล่า ก็ตามใจชอบแล้วกันครับ

อ่านต่อ

• chubby@exteen: แบบทดสอบ ศาสนาและความเชื่อของคุณ
• seasandsong.com: คนดีในศาสนา